Offshoring

Offshoring to przeniesienie części działalności przedsiębiorstwa do innego kraju. Może dotyczyć produkcji, usług informatycznych, księgowości, obsługi klienta, analiz, prac projektowych albo procesów administracyjnych. Firma może otworzyć za granicą własny oddział lub powierzyć pracę niezależnemu wykonawcy działającemu w wybranym państwie.

Najważniejszą cechą offshoringu jest więc zagraniczna lokalizacja procesu, a nie sposób zatrudnienia osób, które go wykonują. Właśnie dlatego offshoring nie jest synonimem outsourcingu. Outsourcing oznacza przekazanie pracy zewnętrznemu podmiotowi, natomiast offshoring – przeniesienie jej za granicę. Oba modele mogą występować razem, ale nie muszą.

OECD definiuje offshoring jako całkowite lub częściowe przeniesienie działalności przemysłowej albo usługowej do innego kraju, zarówno do istniejącej, jak i nowo utworzonej jednostki. Takie ujęcie obejmuje własne oddziały zagraniczne oraz współpracę z niezależnymi dostawcami.

Co to jest offshoring?

Termin „offshoring” pochodzi od angielskiego słowa offshore, oznaczającego dosłownie działalność prowadzoną poza macierzystym krajem. W biznesie odnosi się do sytuacji, w której przedsiębiorstwo decyduje, że określony proces będzie wykonywany za granicą.

Może to wyglądać na przykład tak:

producent przenosi montaż urządzeń do fabryki w innym kraju,
firma technologiczna tworzy zagraniczne centrum programistyczne,
bank zakłada centrum obsługi transakcji poza swoim rynkiem macierzystym,
sklep internetowy korzysta z zagranicznego centrum obsługi klienta,
międzynarodowa grupa tworzy wspólne centrum księgowe dla kilku spółek.

Nie ma znaczenia, czy przeniesiony proces jest podstawową działalnością firmy, czy funkcją pomocniczą. Offshoring może obejmować zarówno produkcję najważniejszego produktu, jak i księgowanie faktur, wsparcie techniczne czy analizowanie danych.

Celem nie zawsze jest wyłącznie obniżenie kosztów pracy. Przedsiębiorstwa wykorzystują offshoring również po to, aby uzyskać dostęp do specjalistów, zwiększyć możliwości produkcyjne, wejść na nowy rynek lub zapewnić obsługę przez większą część doby.

Na czym polega offshoring w praktyce?

Firma rozpoczyna od wyboru procesu, który może być realizowany poza krajem macierzystym. Następnie określa odpowiednią lokalizację, model organizacyjny, sposób zarządzania oraz zakres danych i zasobów przekazywanych zagranicznemu zespołowi.

Przeniesienie procesu nie musi oznaczać fizycznej przeprowadzki istniejącego działu. Przedsiębiorstwo może utworzyć nową jednostkę od podstaw, zatrudnić pracowników za granicą albo zawrzeć umowę z działającym już dostawcą.

Przykładowo polska firma tworząca oprogramowanie może otworzyć własne centrum programistyczne w innym państwie. Będzie to offshoring, ale nie outsourcing, ponieważ pracownicy nadal należą do tej samej grupy kapitałowej.

Jeżeli ta sama firma zleci rozwój aplikacji niezależnej spółce zagranicznej, zastosuje offshore outsourcing, czyli połączy przeniesienie pracy za granicę z przekazaniem jej zewnętrznemu wykonawcy.

Offshoring a outsourcing – najważniejsza różnica

Offshoring i outsourcing odpowiadają na dwa różne pytania:

offshoring – gdzie wykonywana jest praca?
outsourcing – kto wykonuje pracę?

Outsourcing może być realizowany przez firmę działającą w tym samym kraju. Przykładem jest przedsiębiorstwo z Wrocławia, które zleca księgowość biuru rachunkowemu z Warszawy. Jest to outsourcing krajowy, ale nie offshoring.

Offshoring może natomiast odbywać się bez udziału zewnętrznego wykonawcy. Firma może utworzyć w innym państwie własną spółkę zależną, zatrudnić w niej pracowników i zachować bezpośrednią kontrolę nad procesem.

Model	Kto wykonuje pracę?	Gdzie jest wykonywana?
Outsourcing krajowy	Zewnętrzny dostawca	W tym samym kraju
Wewnętrzny offshoring	Własna jednostka firmy	W innym kraju
Offshore outsourcing	Zewnętrzny dostawca	W innym kraju
Insourcing krajowy	Własny zespół	W tym samym kraju

W praktyce pojęcia są często używane zamiennie, ponieważ wiele projektów offshoringowych rzeczywiście wiąże się z zatrudnieniem zagranicznego dostawcy. Nie zmienia to jednak podstawowej różnicy: outsourcing określa relację organizacyjną, a offshoring lokalizację działalności.

Dwa podstawowe modele offshoringu

Captive offshoring, czyli własna jednostka za granicą

Captive offshoring polega na utworzeniu zagranicznego oddziału, spółki zależnej albo centrum usług należącego do tej samej grupy kapitałowej. Firma samodzielnie zatrudnia pracowników, wybiera systemy, tworzy procedury i zarządza zespołem.

Ten model zapewnia dużą kontrolę nad jakością, bezpieczeństwem i wiedzą organizacyjną. Wymaga jednak poniesienia kosztów związanych z utworzeniem podmiotu, rekrutacją, obsługą prawną, administracją oraz zarządzaniem działalnością w innym państwie.

Własne centra zagraniczne powstają najczęściej wtedy, gdy przedsiębiorstwo planuje prowadzić dany proces przez wiele lat i potrzebuje licznego, stabilnego zespołu.

Offshore outsourcing, czyli zagraniczny wykonawca

W tym modelu proces zostaje powierzony niezależnej firmie znajdującej się za granicą. Dostawca zapewnia personel, organizację pracy, a często również technologie i infrastrukturę.

Rozpoczęcie współpracy może być szybsze niż budowa własnej jednostki. Firma nie musi samodzielnie tworzyć lokalnej administracji ani prowadzić całego procesu rekrutacji. W zamian otrzymuje jednak mniejszą bezpośrednią kontrolę nad personelem i sposobem wykonywania codziennych zadań.

Umowa powinna dokładnie określać zakres odpowiedzialności, standardy jakości, bezpieczeństwo danych, prawa do rezultatów pracy oraz zasady zakończenia współpracy.

Jakie procesy najczęściej przenosi się za granicę?

Offshoring rozwinął się początkowo przede wszystkim w produkcji, ale obecnie obejmuje również wiele usług wykonywanych cyfrowo. OECD zwraca uwagę, że przenoszone są zarówno działania produkcyjne, jak i funkcje usługowe.

Do procesów, które mogą być realizowane w modelu offshore, należą między innymi:

produkcja i montaż,
rozwój oprogramowania,
testowanie systemów,
administracja informatyczna,
obsługa klienta,
wprowadzanie i porządkowanie danych,
księgowość i rozliczenia,
kadry i naliczanie wynagrodzeń,
projektowanie techniczne,
analiza danych,
badania rynku,
przygotowywanie dokumentacji,
obsługa zamówień i reklamacji.

Nie każdy proces nadaje się do przeniesienia w takim samym stopniu. Najłatwiej relokować zadania, które można dokładnie opisać, zmierzyć i wykonywać bez ciągłej obecności w siedzibie firmy.

Znacznie trudniejszy jest offshoring działań wymagających częstych nieformalnych konsultacji, ścisłego kontaktu z lokalnymi klientami, znajomości krajowych regulacji albo dostępu do unikalnego know-how przedsiębiorstwa.

Offshoring, nearshoring i onshoring

Podział na offshoring, nearshoring oraz onshoring dotyczy geograficznej lokalizacji procesu. Poszczególne terminy bywają stosowane niejednolicie, dlatego warto rozumieć ich praktyczne znaczenie.

W szerokim znaczeniu offshoring oznacza przeniesienie działalności do dowolnego innego kraju. W języku biznesowym określenie to jest jednak często kojarzone z odległymi lokalizacjami, znaczną różnicą czasu i niższymi kosztami pracy.

Przykładem może być przeniesienie obsługi klientów europejskiej firmy do centrum znajdującego się w Azji.

Nearshoring

Nearshoring polega na przeniesieniu procesu do kraju położonego stosunkowo blisko. Zaletami są zazwyczaj mniejsza różnica czasu, łatwiejsze podróże i większe podobieństwo otoczenia biznesowego.

Dla firmy z Niemiec nearshoringiem może być utworzenie centrum usług w Polsce, Czechach lub na Słowacji. Działalność nadal jest przenoszona za granicę, dlatego nearshoring można traktować jako bliską geograficznie odmianę offshoringu.

Onshoring

Onshoring oznacza ulokowanie procesu w kraju macierzystym firmy. Może polegać na przeniesieniu działalności do regionu, w którym koszty są niższe, albo na powierzeniu jej krajowemu dostawcy.

Model	Lokalizacja	Typowe cechy
Onshoring	Kraj macierzysty	łatwiejsza kontrola, wspólne przepisy i język
Nearshoring	Kraj pobliski	podobna strefa czasowa, stosunkowo łatwa komunikacja
Offshoring	Inny kraj, często odległy	większe różnice czasowe i organizacyjne, szeroki dostęp do zasobów

Offshoring a reshoring i friendshoring

Reshoring jest procesem odwrotnym do offshoringu. Polega na przeniesieniu działalności z zagranicy z powrotem do kraju macierzystego. Firma może zdecydować się na taki krok, gdy rosną koszty transportu, wydłuża się czas dostaw albo zagraniczna lokalizacja przestaje zapewniać oczekiwane korzyści.

Friendshoring oznacza natomiast lokowanie produkcji lub usług w państwach uznawanych za stabilnych i zaufanych partnerów gospodarczych. W tym modelu większe znaczenie ma bezpieczeństwo łańcucha dostaw niż uzyskanie najniższego możliwego kosztu.

Pojęcia te nie tworzą całkowicie rozłącznych kategorii. Przeniesienie produkcji z odległego kraju do państwa sąsiedniego może być jednocześnie nearshoringiem i friendshoringiem.

Dlaczego firmy wybierają offshoring?

Niższe koszty działalności

Jednym z najczęstszych powodów jest różnica w kosztach pracy, wynajmu powierzchni, energii lub utrzymania infrastruktury. Aktualne dane Eurostatu dotyczące międzynarodowego przenoszenia działalności przez firmy w Unii Europejskiej wskazują, że redukcja kosztów pozostaje ważnym motywem takich decyzji.

Nie oznacza to jednak, że najniższe wynagrodzenia automatycznie zapewniają największe oszczędności. Do analizy trzeba włączyć koszty koordynacji, podróży, kontroli jakości, transportu, podatków, obsługi prawnej oraz ewentualnych opóźnień.

Dostęp do specjalistów

W niektórych krajach funkcjonują rozbudowane ośrodki specjalizujące się w konkretnych usługach, takich jak tworzenie oprogramowania, projektowanie inżynieryjne, finanse czy obsługa procesów biznesowych.

Offshoring może więc rozwiązywać problem niedoboru pracowników na rynku macierzystym. Firma zyskuje dostęp do większej grupy kandydatów, niekoniecznie wybierając lokalizację z najniższymi kosztami.

Możliwość pracy przez całą dobę

Zespoły działające w różnych strefach czasowych mogą przekazywać sobie zadania. Gdy pracownicy w jednym kraju kończą dzień, zespół w innej części świata może kontynuować realizację projektu.

Model ten bywa stosowany przy obsłudze klientów, monitorowaniu infrastruktury, reagowaniu na incydenty i rozwijaniu oprogramowania. Działa jednak tylko wtedy, gdy przekazywanie zadań jest dobrze zorganizowane i nie prowadzi do utraty informacji.

Wejście na zagraniczny rynek

Utworzenie lokalnego centrum może ułatwiać poznanie rynku, budowę relacji z kontrahentami oraz późniejsze rozszerzenie sprzedaży. Offshoring staje się wtedy częścią szerszej strategii międzynarodowego rozwoju firmy.

Najważniejsze ryzyka offshoringu

Koszty, których nie widać w początkowej wycenie

Porównywanie wyłącznie wynagrodzeń pracowników prowadzi do mylących wniosków. Firma powinna obliczyć całkowity koszt utrzymania modelu, obejmujący między innymi rekrutację, szkolenia, zarządzanie, podróże, systemy, transfer wiedzy oraz obsługę prawną.

Oszczędności mogą być mniejsze od planowanych, jeżeli proces wymaga częstych poprawek albo zaangażowania licznego zespołu koordynującego w kraju macierzystym.

Różnice czasu i problemy komunikacyjne

Duża różnica czasu może być zaletą przy obsłudze całodobowej, ale utrudnia prowadzenie spotkań i szybkie rozwiązywanie problemów. Jeżeli wspólne godziny pracy są bardzo ograniczone, nawet prosta decyzja może wymagać wymiany wiadomości trwającej kilka dni.

Znaczenie mają również różnice językowe i kulturowe. Nie chodzi wyłącznie o znajomość słownictwa, lecz także o sposób przekazywania informacji, zgłaszania problemów i rozumienia odpowiedzialności.

Utrata wiedzy i kontroli nad procesem

Jeżeli cały proces oraz jego dokumentacja znajdują się za granicą, firma może stopniowo utracić zdolność do samodzielnego zarządzania nim. Ryzyko jest szczególnie wysokie przy korzystaniu z zewnętrznego dostawcy.

W organizacji powinny pozostać osoby rozumiejące powierzony obszar, potrafiące ocenić jakość rezultatów i przejąć zarządzanie w sytuacji kryzysowej.

Ryzyko polityczne i regulacyjne

Zmiany prawa, ograniczenia handlowe, konflikty, sankcje albo niestabilność walutowa mogą wpływać na ciągłość działania zagranicznego centrum. Przed wyborem lokalizacji należy analizować nie tylko bieżący koszt, ale również przewidywalność otoczenia.

Bezpieczeństwo danych i własności intelektualnej

Zagraniczny zespół może uzyskać dostęp do danych klientów, kodu źródłowego, dokumentacji produktów lub tajemnicy przedsiębiorstwa. Konieczne są ograniczenia dostępów, rejestrowanie operacji, szyfrowanie, procedury reagowania na incydenty oraz jednoznaczne zasady korzystania z podwykonawców.

Ryzykiem należy zarządzać przez cały okres współpracy, a nie tylko podczas wyboru lokalizacji lub podpisywania umowy.

Offshoring a RODO i transfer danych poza EOG

Samo wykonywanie pracy w innym kraju nie zawsze oznacza transfer danych osobowych poza Europejski Obszar Gospodarczy. Jeżeli centrum znajduje się w państwie należącym do EOG, zastosowanie mają wspólne europejskie ramy ochrony danych.

Sytuacja staje się bardziej złożona, gdy dane są udostępniane odbiorcy znajdującemu się poza EOG. Komisja Europejska wskazuje, że w takim przypadku należy zapewnić mechanizm zgodnego z prawem transferu, na przykład decyzję stwierdzającą odpowiedni stopień ochrony, standardowe klauzule umowne albo wiążące reguły korporacyjne.

Podpisanie standardowych klauzul nie powinno być traktowane jako jedyna czynność kontrolna. Firma musi ustalić, jakie dane będą dostępne za granicą, kto będzie je przetwarzał, gdzie znajdują się serwery oraz jakie przepisy państwa docelowego mogą mieć wpływ na ochronę informacji.

Przy projektowaniu offshoringu warto od początku zaangażować osoby odpowiedzialne za ochronę danych, bezpieczeństwo informacji oraz obsługę prawną. Późniejsza zmiana architektury systemów i zakresu dostępów może być znacznie trudniejsza.

Kiedy offshoring może się opłacać?

Model offshore warto rozważyć, gdy proces jest odpowiednio duży, stabilny i możliwy do opisania. Im bardziej chaotyczne oraz nieprzewidywalne są zadania, tym trudniejsze będzie ich przeniesienie do zagranicznego zespołu.

Offshoring może być uzasadniony, gdy:

firma potrzebuje wielu specjalistów niedostępnych lokalnie,
proces można mierzyć za pomocą jednoznacznych wskaźników,
planowana współpraca ma charakter długoterminowy,
różnica kosztów pozostaje istotna po uwzględnieniu wszystkich wydatków,
zadania można wykonywać zdalnie lub w odrębnej lokalizacji,
organizacja jest gotowa utrzymywać kompetencje do nadzorowania procesu,
zagraniczna lokalizacja wspiera rozwój na nowym rynku.

Mniej odpowiednie są procesy wymagające codziennego kontaktu z zarządem, bezpośredniej obecności u klienta albo ciągłego korzystania z wiedzy, której nie da się skutecznie udokumentować.

Jak wybrać kraj do offshoringu?

Najtańsza lokalizacja nie zawsze jest najlepsza. Decyzja powinna wynikać z oceny całego środowiska, w którym będzie funkcjonował proces.

Znaczenie mają przede wszystkim:

dostępność pracowników o potrzebnych kwalifikacjach,
poziom wynagrodzeń i innych kosztów,
stabilność gospodarcza i polityczna,
prawo pracy oraz system podatkowy,
ochrona danych i własności intelektualnej,
jakość infrastruktury telekomunikacyjnej,
dostępność transportu,
znajomość wymaganych języków,
różnica czasu,
możliwość rekrutacji lokalnej kadry zarządzającej,
łatwość podróży z kraju macierzystego.

Warto przygotować kilka scenariuszy i sprawdzić, jak zmieni się opłacalność przy wzroście płac, kursów walut, kosztów energii lub cen transportu. Lokalizacja atrakcyjna dzisiaj nie musi zachować przewagi przez cały okres działalności centrum.

Jak wdrożyć offshoring krok po kroku?

Pierwszym etapem jest opisanie procesu w obecnej postaci. Firma powinna ustalić jego koszt, liczbę wykonywanych operacji, potrzebne kompetencje, wykorzystywane systemy oraz najczęstsze problemy.

Następnie należy ocenić, które elementy rzeczywiście można wykonywać za granicą. Nie zawsze opłacalne jest przenoszenie całego działu. Czasem lepszy rezultat zapewnia model hybrydowy, w którym decyzje i kontakt z klientami pozostają lokalnie, a operacje są realizowane przez zespół offshore.

Kolejne kroki to:

określenie celów projektu,
obliczenie całkowitego kosztu,
wybór kraju i modelu organizacyjnego,
analiza prawna oraz podatkowa,
ocena bezpieczeństwa i przepływu danych,
uruchomienie projektu pilotażowego,
przygotowanie procedur i dokumentacji,
stopniowe przekazywanie zadań,
kontrolowanie jakości i kosztów,
opracowanie planu awaryjnego.

Transfer wiedzy nie powinien ograniczać się do jednorazowego szkolenia. Potrzebne są aktualne instrukcje, przykłady, zasady eskalacji oraz osoby odpowiedzialne za odpowiadanie na pytania podczas wdrożenia.

Co powinna zawierać umowa z dostawcą offshore?

Przy offshore outsourcingu umowa musi uwzględniać różnice prawne, odległość oraz ograniczoną możliwość bezpośredniego nadzorowania zespołu.

Dokument powinien określać między innymi:

dokładny zakres powierzonych zadań,
mierniki jakości i poziom SLA,
godziny dostępności zespołu,
zasady raportowania,
odpowiedzialność za błędy,
obowiązki dotyczące bezpieczeństwa,
lokalizacje przetwarzania danych,
korzystanie z podwykonawców,
prawa do kodu, dokumentacji i innych rezultatów,
procedurę zgłaszania incydentów,
warunki przeprowadzenia audytu,
sposób zwrotu lub usunięcia danych,
zasady zakończenia współpracy.

Szczególnie ważny jest plan wyjścia. Firma powinna wiedzieć, jak odzyska dokumentację, dostępy i wiedzę potrzebną do przeniesienia procesu do innego dostawcy albo własnej organizacji.

Najczęstsze błędy przy offshoringu

Podstawowym błędem jest podejmowanie decyzji wyłącznie na podstawie różnicy w wynagrodzeniach. Taka kalkulacja pomija koszty zarządzania, kontroli jakości, rotacji pracowników i rozwiązywania problemów wynikających z odległości.

Drugim błędem jest przeniesienie procesu, który wcześniej nie został uporządkowany. Offshoring nie naprawia źle zaprojektowanego sposobu pracy. Może natomiast sprawić, że jego niedoskonałości staną się trudniejsze do zauważenia i usunięcia.

Problemy powodują również:

brak właściciela procesu po stronie firmy,
zbyt szybkie przekazywanie zadań,
niedostateczna dokumentacja,
niewłaściwie dobrane wskaźniki,
nieuwzględnienie różnic kulturowych,
przekazanie zbyt szerokich dostępów,
brak alternatywnej lokalizacji lub dostawcy,
całkowita utrata kompetencji wewnętrznych.

Dobrze zaprojektowany offshoring nie polega na prostym przesłaniu zadań za granicę. Wymaga stworzenia modelu zarządzania, który pozwala zachować kontrolę mimo geograficznego rozproszenia pracy.

Mity dotyczące offshoringu

Offshoring zawsze oznacza outsourcing

Nie. Firma może utworzyć własną zagraniczną jednostkę i zatrudniać w niej pracowników bez korzystania z niezależnego dostawcy.

Offshoring zawsze dotyczy odległego kraju

W definicji ekonomicznej wystarczy przeniesienie działalności za granicę. Jeżeli wybrany kraj znajduje się blisko, model jest zwykle określany jako nearshoring.

Jedynym celem są niższe koszty

Koszty pozostają ważnym czynnikiem, ale nie są jedynym. Znaczenie mogą mieć również dostępność specjalistów, całodobowa obsługa, możliwości produkcyjne i obecność na nowym rynku.

Każdy proces można przenieść za granicę

Techniczna możliwość pracy zdalnej nie oznacza, że offshoring będzie opłacalny. Niektóre zadania wymagają lokalnej wiedzy, bezpośrednich relacji albo szybkich konsultacji z innymi działami.

Podsumowanie

Offshoring to przeniesienie całego procesu lub części działalności firmy do innego kraju. Może być realizowany przez własny zagraniczny oddział albo niezależnego dostawcę. W drugim przypadku mamy do czynienia z offshore outsourcingiem.

Model ten może zapewnić dostęp do specjalistów, większe możliwości operacyjne i niższe koszty. Jednocześnie zwiększa wymagania dotyczące zarządzania, komunikacji, bezpieczeństwa danych oraz ciągłości działania. Offshoring opłaca się przede wszystkim wtedy, gdy decyzja wynika z analizy pełnych kosztów i ryzyka, a nie wyłącznie z porównania poziomu wynagrodzeń.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Co oznacza offshoring?

Offshoring oznacza przeniesienie produkcji, usług albo innego procesu biznesowego do innego kraju. Praca może być wykonywana przez własną zagraniczną spółkę lub przez niezależnego dostawcę. Najważniejszą cechą tego modelu jest lokalizacja działalności poza krajem macierzystym przedsiębiorstwa.

Jaki jest prosty przykład offshoringu?

Przykładem jest polska firma, która tworzy własne centrum programistyczne w innym państwie i powierza mu rozwój oprogramowania. Offshoringiem będzie również zlecenie tych prac zagranicznej agencji. W pierwszym przypadku zadania wykonuje własna jednostka, a w drugim zewnętrzny dostawca.

Czym offshoring różni się od outsourcingu?

Offshoring określa, gdzie wykonywana jest praca, natomiast outsourcing wskazuje, kto ją wykonuje. Firma może zlecić usługę krajowemu dostawcy, stosując outsourcing bez offshoringu. Może też utworzyć własny oddział za granicą, wykorzystując offshoring bez przekazywania procesu innej organizacji.

Czym offshoring różni się od nearshoringu?

Nearshoring oznacza przeniesienie procesu do pobliskiego kraju, zwykle o podobnej strefie czasowej i łatwym połączeniu komunikacyjnym. Offshoring jest pojęciem szerszym, choć w praktyce bywa kojarzony z odległymi lokalizacjami. Nearshoring można zatem uznać za geograficznie bliską odmianę offshoringu.

Jakie są główne zalety offshoringu?

Najczęściej wskazywane korzyści to dostęp do większej liczby specjalistów, możliwość obniżenia kosztów, skalowanie zespołu oraz obsługa procesów w różnych strefach czasowych. Offshoring może również ułatwiać wejście na nowy rynek. Rzeczywiste korzyści zależą jednak od jakości zarządzania projektem.

Jakie jest największe ryzyko offshoringu?

Największym zagrożeniem jest utrata kontroli nad procesem i wiedzą potrzebną do jego prowadzenia. Dodatkowe ryzyka dotyczą bezpieczeństwa danych, różnic prawnych, komunikacji oraz stabilności kraju docelowego. Firma powinna zachować kompetencje wewnętrzne i przygotować plan przeniesienia procesu.

Czy offshoring zawsze pozwala obniżyć koszty?

Nie. Niższe wynagrodzenia mogą zostać zrównoważone przez koszty wdrożenia, zarządzania, podróży, kontroli jakości i obsługi prawnej. Przed podjęciem decyzji należy obliczyć całkowity koszt działania w całym planowanym okresie, a nie porównywać wyłącznie stawki pracowników w dwóch krajach.