Konto osobiste za zero złotych może wyglądać jak usługa, na której bank nic nie zarabia. Klient nie płaci za prowadzenie rachunku, przelewy internetowe ani korzystanie z aplikacji. Czasami otrzymuje nawet premię za otwarcie konta. Trudno więc nie zadać pytania, dlaczego instytucja finansowa ponosi koszty obsługi, systemów informatycznych i bezpieczeństwa, a mimo to oferuje rachunek bez miesięcznej opłaty.
Odpowiedź jest prosta: darmowe konto nie musi bezpośrednio przynosić przychodu, jeśli pozwala bankowi zarabiać na innych usługach i pieniądzach klienta. Rachunek jest punktem wejścia do dłuższej relacji. Po jego otwarciu klient może korzystać z karty, trzymać oszczędności, zaciągnąć kredyt, wykupić ubezpieczenie albo wymieniać waluty.
Bank nie ocenia więc opłacalności wyłącznie przez pryzmat opłaty za prowadzenie konta. Interesuje go całkowita wartość klienta w ciągu wielu lat.
Pieniądze na koncie pracują również dla banku
Środki znajdujące się na rachunkach klientów nie leżą w oddzielnych sejfach i nie czekają bezczynnie na wypłatę. Depozyty są jednym ze źródeł finansowania działalności banku. Instytucja zachowuje wymaganą płynność i rezerwy, ale część zgromadzonych środków może wykorzystywać do udzielania kredytów oraz prowadzenia innych operacji.
Klient posiadający nieoprocentowany rachunek bieżący może nie otrzymywać żadnego wynagrodzenia za utrzymywane saldo. Bank wykorzystuje natomiast te środki jako stosunkowo tanie źródło finansowania. Zarabia na różnicy pomiędzy oprocentowaniem kredytów i innych aktywów a kosztem pozyskania pieniędzy od klientów.
Znaczenie tej działalności dobrze pokazują dane sektora bankowego. W raportach KNF jedną z podstawowych pozycji wyniku finansowego banków pozostaje wynik odsetkowy, obok wyniku z opłat i prowizji. Oznacza to, że duża część zarobku sektora pochodzi nie z samego prowadzenia rachunku, lecz z operowania środkami i finansowania kredytów.
Im więcej klientów regularnie otrzymuje wynagrodzenie na konto i pozostawia na nim część pieniędzy, tym bardziej stabilna może być baza depozytowa banku.
Karta jest darmowa, ale każda płatność ma znaczenie
Klient nie zawsze płaci za używanie karty, lecz nie oznacza to, że transakcja nie generuje żadnego przychodu. Gdy płaci w sklepie, sprzedawca ponosi koszty obsługi płatności bezgotówkowej. Opłata jest dzielona pomiędzy uczestników całego systemu, w tym bank wydający kartę.
Pojedyncza płatność przynosi niewielką kwotę. Jeśli jednak miliony klientów płacą kartami wiele razy w miesiącu, łączna wartość takich przychodów staje się istotna.
Dlatego banki często zwalniają klienta z opłaty za kartę pod warunkiem wykonania określonej liczby transakcji albo osiągnięcia minimalnej wartości płatności. Nie chodzi jedynie o zachęcanie do wygodnego korzystania z rachunku. Aktywna karta generuje więcej operacji i sprawia, że konto staje się głównym rachunkiem klienta.
Warunkowo bezpłatne karty i rachunki pozostają częstym elementem ofert. Aktualne rankingi kont zwracają uwagę, że brak opłat bywa uzależniony od wpływów, aktywności kartą albo spełnienia innych warunków określonych przez bank.
„Zero złotych” może dotyczyć tylko podstawowej usługi
Reklama bezpłatnego konta zazwyczaj odnosi się do prowadzenia rachunku i podstawowych przelewów internetowych. Inne czynności mogą być płatne.
Opłata może pojawić się przy wypłacie z obcego bankomatu, przelewie natychmiastowym, przekazie zagranicznym, zamówieniu dodatkowej karty, obsłudze w oddziale albo wydaniu papierowego zaświadczenia. Bank może również pobierać pieniądze za kartę, jeśli klient nie spełni warunku aktywności.
Wiele osób korzysta wyłącznie z bezpłatnych funkcji i rzeczywiście nie ponosi kosztów. Inni płacą od czasu do czasu niewielkie prowizje, których nie traktują jako koszt prowadzenia rachunku. Przy dużej liczbie klientów takie drobne opłaty tworzą dodatkowy strumień przychodu.
Dlatego przy wyborze konta należy czytać nie tylko główne hasło reklamowe, lecz także tabelę opłat i prowizji. Rachunek może być bezpłatny w typowym użytkowaniu, ale drogi w określonych sytuacjach.
Konto jest początkiem sprzedaży kolejnych produktów
Najważniejsza wartość rachunku osobistego polega na tym, że bank uzyskuje stałą relację z klientem. Widzi regularne wpływy, typowe wydatki oraz sposób korzystania z usług. Może dzięki temu proponować kolejne produkty w odpowiednim momencie.
Klient otrzymujący wynagrodzenie na konto może dostać ofertę limitu odnawialnego, karty kredytowej albo pożyczki. Osoba utrzymująca wyższe saldo zobaczy propozycję lokaty, konta oszczędnościowego lub inwestycji. Przy płatności za podróż bank może reklamować ubezpieczenie i konto walutowe.
To właśnie kredyty, karty kredytowe, inwestycje, ubezpieczenia i wymiana walut mogą przynosić znacznie więcej niż miesięczna opłata za rachunek. Nawet jeśli tylko część posiadaczy kont skorzysta z dodatkowej usługi, cała baza klientów może być opłacalna.
Darmowe konto działa więc podobnie jak bezpłatne wejście do ekosystemu. Im więcej codziennych finansów klient przeniesie do jednego banku, tym większa szansa, że pozostanie w nim przez lata i kupi kolejne produkty.
Bank zarabia na wygodzie i przyzwyczajeniu klienta
Zmiana podstawowego rachunku jest łatwiejsza niż dawniej, ale nadal wymaga wysiłku. Trzeba przekazać nowy numer pracodawcy, zmienić płatności cykliczne, przenieść zlecenia stałe i nauczyć się nowej aplikacji.
Jeżeli konto działa poprawnie, klient często pozostaje w tym samym banku nawet wtedy, gdy konkurencja oferuje nieco lepsze warunki. Z czasem może otworzyć tam konto oszczędnościowe, wziąć kredyt hipoteczny albo założyć rachunek dla dziecka.
Dla banku ważna jest więc nie tylko bieżąca rentowność rachunku, lecz także koszt zdobycia i utrzymania klienta. Bezpłatne konto może być tańszym sposobem budowania relacji niż późniejsze przekonywanie osoby korzystającej już z usług konkurencji.
Z tego samego powodu banki wypłacają premie za otwarcie rachunku. Wydatek kilkuset złotych może się opłacić, jeśli nowy klient zacznie regularnie otrzymywać wynagrodzenie, płacić kartą i korzystać z innych produktów. Promocje z premiami i czasowo podwyższonym oprocentowaniem nadal są częstym sposobem pozyskiwania użytkowników.
Nie każdy klient jest dla banku równie wartościowy
Osoba, która otworzy konto wyłącznie dla premii, wypłaci środki i po kilku miesiącach zamknie rachunek, może okazać się dla banku nierentowna. Znacznie bardziej wartościowy jest klient używający konta jako głównego miejsca zarządzania finansami.
Regularne wpływy zwiększają szansę utrzymywania salda. Liczne płatności kartą oznaczają aktywność transakcyjną. Korzystanie z aplikacji daje bankowi możliwość przedstawiania spersonalizowanych ofert.
Dlatego warunki promocji zwykle wymagają nie tylko otwarcia konta, ale również wpływu wynagrodzenia, określonej liczby płatności albo utrzymania rachunku przez kilka miesięcy. Bank nie płaci wyłącznie za podpisanie umowy. Chce skłonić klienta do wyrobienia nawyku korzystania z nowego rachunku.
Osoba, która spełni wymagania, może otrzymać premię i faktycznie nie zapłacić za konto. Z perspektywy banku wartością jest jednak jej późniejsza aktywność.
Dane o transakcjach pomagają dopasować ofertę
Bank posiada informacje o operacjach wykonywanych na rachunku. Musi wykorzystywać je zgodnie z przepisami, warunkami umowy i udzielonymi zgodami, ale same dane mają dużą wartość biznesową.
Regularne wpływy mogą wskazywać poziom dochodów. Cykliczne płatności pokazują stałe zobowiązania, a utrzymywane saldo pozwala ocenić sposób zarządzania pieniędzmi. Informacje te pomagają bankowi zarządzać ryzykiem i przygotowywać oferty produktów.
Nie oznacza to, że każdy zakup jest ręcznie analizowany przez pracownika. Procesy są w dużej mierze automatyczne. Klient może jednak zauważyć, że po pewnym czasie otrzymuje propozycje dopasowane do jego sytuacji, takie jak limit kredytowy, pożyczka lub produkt oszczędnościowy.
Wartość rachunku polega więc również na tym, że pozwala bankowi lepiej poznać klienta niż instytucja, z którą nie ma on regularnej relacji.
Darmowe konto ogranicza koszt obsługi gotówki
Bankowość internetowa i mobilna pozwalają wykonywać większość operacji bez wizyty w placówce. Przelew zlecony w aplikacji jest dla banku znacznie łatwiejszy do obsłużenia niż czynność wykonywana przez pracownika oddziału.
Dlatego podstawowe operacje internetowe mogą być bezpłatne, podczas gdy obsługa przy kasie, papierowy wyciąg lub przelew zlecony w placówce kosztują więcej. Cennik zachęca klientów do korzystania z kanałów, które są dla instytucji tańsze i łatwiejsze do skalowania.
Podobna zasada dotyczy gotówki. Utrzymywanie oddziałów, bankomatów, transportowanie banknotów i zabezpieczanie kas generują koszty. Banki mogą więc oferować darmowe wypłaty tylko w określonej sieci, a za korzystanie z innych urządzeń pobierać prowizję.
Konto jest bezpłatne między innymi dlatego, że duża część jego obsługi została zautomatyzowana i przeniesiona do aplikacji.
Czy darmowe konto naprawdę może nic nie kosztować klienta?
Tak. Klient, który spełnia warunki zwalniające z opłat i korzysta wyłącznie z podstawowych funkcji, może prowadzić rachunek bez ponoszenia kosztów. Na rynku nadal znajdują się oferty bezpłatne bezwarunkowo albo bezpłatne przy stosunkowo prostych wymaganiach.
Nie oznacza to jednak, że bank działa charytatywnie. Zarabia na całej relacji: depozytach, płatnościach, dodatkowych usługach i produktach kupowanych przez część klientów.
Z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest sprawdzenie warunków. Należy zwrócić uwagę na opłatę za kartę, bankomaty, przelewy natychmiastowe, operacje zagraniczne i wymagane wpływy. Warto też ocenić, czy konto nie zachęca do korzystania z droższych produktów, których klient w rzeczywistości nie potrzebuje.
Darmowy rachunek nie jest finansową zagadką. Bank rezygnuje z jednej widocznej opłaty, ponieważ konto otwiera mu wiele innych sposobów zarabiania. Klient może nadal korzystać z niego bezpłatnie, pod warunkiem że rozumie zasady i świadomie wybiera dodatkowe usługi.
